For the love of soap: minimalistisch en afvalvrij

DSC_0193.JPG

Laten we vandaag eens praten over zeep.

Wat is zeep eigenlijk?

Zeep is vet dat verzeept is met behulp van loog, een sterk base ingrediënt zoals natriumhydroxide (NaOH) of kaliumhydroxide (KOH). Het vet krijgt dan de vaste vorm die wij als zeep kennen. Zeep heeft de eigenschap dat het met behulp van water vet en vuil van oppervlakten, kleding en huid kan verwijderen. Niet voor niets is het sinds de late Romeinse tijd al een populair goedje om onszelf en onze omgeving schoon te houden.

De geschiedenis van zeep in een notendop

De Babyloniërs waren het eerste volk waarvan bekend is dat zij een zeepachtige substantie gebruikten. Deze werd gemaakt van dierlijk of plantaardig vet vermengd met as. Er zijn ook bewijzen dat de oude Egyptenaren, Romeinen en Grieken op een gegeven moment zeepachtige middelen gingen gebruiken. Deze werden meestal, net als bij de Babyloniërs, gemaakt van vetten of klei met as. De zepen werden vaak gebruikt tegen huidziekten, en soms ook om de huid te wassen.

In de loop van de zevende eeuw nam zeep steeds meer de vorm aan die we nu kennen. De Arabieren, en later ook de Zuid-Europeanen, begonnen zeep te maken van olijfolie en kruidenolie, denk bijvoorbeeld aan de bekende Marseillezeep of Aleppozeep.

Vanaf het eind van de 18e eeuw werd er steeds meer bekend over het belang van hygiëne voor de gezondheid, en nam het gebruik van zeep, en daarmee ook de productie, enorm toe.

In de vorige eeuw nam het gebruik van zeep weer af. Vandaag de dag gebruikt bijna niemand meer zeep. Hoe dat komt? We gebruiken in plaats daarvan andere, effectievere zeepachtige middelen op basis van natriumdodecylsulfaat. Je kan dit terugvinden op de verpakkingen van je schoonmaak- en verzorgingsproducten onder de naam ionische oppervlakte-actieve stof, sodium laureth sulfate (SLES) of sodium lauryl sulfate (SLS). Deze stoffen zijn veel sterker dan zeep, schuimen flink en werken ook in combinatie met hard water, waar traditionele zeep het na kan laten[1].

Hoe schoner, hoe beter?

Na eeuwenlang onszelf te hebben verzorgd met water en kleine hoeveelheden zeep, zijn we in honderd jaar overgestapt op efficiënte en krachtige zepen, die we in overvloed gebruiken. Het is, in tegenstelling tot vijftig jaar geleden, normaal om onszelf elke dag te wassen. Daarbij gebruiken we grote hoeveelheden douchegel, shampoo en handzeep op basis van SLS/SLES. We zijn nog nooit zo hygiënisch geweest als nu. Maar zonder meteen als een ongewassen hippie te klinken, vraag ik mezelf wel eens af of meer hygiëne wel altijd beter is.

Zo verwijder je naast vuiligheid en nare geuren ook een deel van de vetlaag die je huid beschermt tegen invloeden van buitenaf. Je bent daardoor juist vatbaarder voor ziektes. Bovendien wordt je huid door te veel boenen en schrobben ook droog. Dat kan toch niet de bedoeling zijn?

De nadelen van SLS/SLES en antibacteriële zeep

SLS/SLES is het hoofdingrediënt van veel zepen. Er zijn wetenschappelijke studies die aangeven dat voornamelijk SLS de huid irriteert of beschadigt[2]. Dit is bij SLES in mindere mate het geval[3], alhoewel ook deze stof irriterende eigenschappen heeft voor huid en ogen[4]. Er zijn ook mensen die claimen dat deze stoffen kankerverwekkend zouden zijn, maar daarvoor is geen steekhoudend wetenschappelijk bewijs te vinden.

Antibacteriële zepen zijn volgens verschillende bronnen in zijn geheel af te raden in een gezonde omgeving (dus als je niet net van de operatietafel afkomt en in een zaal ligt met mensen met besmettelijke ziekten). Ze zijn erg agressief en slecht voor je immuunsysteem, omdat ze de goede bacteriën doden die je juist tegen ziektes beschermen[5].

Wat dan wel?

Dat is een goede vraag. Er is geen eenduidig antwoord op deze vraag, de meningen verschillen. Sommigen beweren dat SLS/SLES in lage concentraties juist goed is voor de huid, anderen claimen dat je het tegen alle kosten moet vermijden. Ik probeer een middenweg te kiezen. Bovendien vindt iedereen iets anders belangrijk aan zeep. Ik ga daarom niet voorschrijven wat de beste keuze is, alleen wat mijn keuze is.

Ik ben zelf een erg grote fan van Werfzeep, die een kleine zeepziederij in Utrecht hebben. Als ik zeep kies, kies ik het liefst onverpakt, veganistisch, biologisch en met zo min mogelijk ingrediënten, omdat dit past bij mijn waarden. Zonder palmolie is ook altijd een plus, aangezien deze olie bijdraagt aan het vernietigen van het regenwoud.

De meeste zepen hebben één (of twee) van deze hoofdingrediënten: olijfolie en kokosolie. Ik heb ontdekt dat zepen op basis van olijfolie vaak heel verzorgend zijn en zepen op basis van kokosolie wat fijner schuimen. De meeste zepen zijn gemaakt van een combinatie van die twee en hebben dus een beetje van beiden.

Zeep moet voor mij ook lekker ruiken, dat vind ik heel belangrijk. Ik heb nu een zeep met milde rozengeur waar ik heel blij van wordt. Vaak gebruik ik ook pure olijfzeep. Het bijzondere is dat de geur van de olijfolie tijdens het verzepen erg verandert en dan opeens heel mild ruikt. Als ik de badkamer binnenloop hangt er dus een lekkere zeepgeur, die mijn humeur al meteen een oppepper geeft. Zelfs om zes uur ’s ochtends.

Eigenlijk gebruik ik ook zeep omdat het gewoon fijn is. Het voelt fijner dan douchegel of handzeep en mijn huid is zachter. Daarnaast maak ik minder afval; Werfzeep levert de zepen in een simpele papieren wikkel die je kan recyclen. Bovendien volstaat eén blok zeep in de badkamer. Het past daarom bij een minimalistische levensstijl. Niet dat ik het bij één blok zou kunnen laten. Als je toch aan het bestellen bent, kan je er toch wel meteen drie bestellen? Of vier? Of vijf?

Ik? Verliefd op zeep? Nee joh, hoe kom je erbij!

DSC_0209

[1] Flierps (2015). Zeep, een schuimend stukje. Verkregen op 09-07-2017 van kunst-en-cultuur.infonu.nl/geschiedenis/152132-zeep-een-schuimend-stukje.html

[2] Freeman, S., & Maibach, H. (1988), Study of irritant contact dermatitis produced by repeat path test with sodium laureth sulfate and assessed by visual methods, transepidermal water loss, and laser Doppler velocimetry. Journal of the American Academy of Dermatology, 19, 496-502.

[3] Löffler, H., & Happie, R. (2003). Profile of irritant patch testing with detergents: Sodium lauryl sulfate, sodium laureth sulfate and alkyl polyglucoside. Contact Dermatitis, 48. 26-32. doi: 10.1034/j.1600-0536.2003.480105.x

[4] Robinson, V.C. et al. (2010). Final report of the amended safety assessment of sodium laureth suldate and related salts of sulfated ethoxylated alcohols. International Journal of Toxicology, 29. 15IS-16IS.

[5] Gezondheidsraad. Desinfectantia in consumentenproducten: Signalement. Den Haag: Gezondheidsraad, 2001; publicatie nr 2001/05/ ISBN 90-5549-361-9.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s