Grenzen

DSC_0230

Het is ontzettend moeilijk om met je eigen grenzen om te gaan.

Je moet ze stellen, verleggen, aanvoelen… Onze omgeving geeft tegenstrijdige boodschappen. Wanneer is iets te veel en wanneer is iets niet genoeg? Veel mensen worstelen met dit vraagstuk.

Op het werk en op school ligt de werk- en prestatiedruk hoger dan ooit. De focus lijkt al vanaf de middelbare school al steeds meer te liggen op cijfers, en deze lijn lijkt zich door te trekken naar het werkende leven. Omzet, declarabiliteit, efficiëntie en kostenbesparing lijken in mijn ogen de boventoon te voeren, terwijl persoonlijke ontwikkeling en kwaliteit op een immer lager pitje worden gezet. De boodschap komt vaak over als: doe meer, want als je te weinig doet, raak je achterop; je contract wordt niet verlengd, je baankans vermindert, je wordt boventallig verklaard. Een dergelijke boodschap vervult veel mensen met een angst om onder te presteren. De praktijk leert dat een angst om onder te presteren vaak resulteert in de neiging om over te presteren. Niet voor niets raken mensen steeds jonger al in een burn-out: de batterij is opgebrand.

Als je geen grenzen stelt, wordt je geleefd en raakt je opgebrand.

In onze vrije tijd, mits we dan niet ook aan het werk zijn, lijkt steeds meer tijd op te gaan aan activiteiten die onze angst om iets te missen, of ‘fear of missing out’, in controle te houden. We moeten naar die hotspot, dat festival, die film of dat feestje, want stel dat we er niet waren en anderen wel? We moeten het nieuws bijhouden en onze tijdlijn checken, want stel dat we iets missen? En op vakantie moeten we naar ook maar een keer naar die ene bestemming, want daar is iedereen al geweest, behalve jij. Ook hier geldt weer: doe meer, want als je te weinig doet, raak je achterop. Maar wanneer we tijd kunnen maken voor rust, verbinding en reflectie, dat zegt niemand.

Grenzen stellen is om deze redenen steeds belangrijker geworden. Als je geen grenzen stelt aan alles dat er van je gevraagd wordt, wordt je geleefd en raak je opgebrand. Dus je hebt weinig keuze. Echter is dit niet altijd even makkelijk. Veel mensen merken dat ze verstrikt raken in de hoge eisen die ze aan zichzelf stellen, en dat hun grenzen daardoor zoek raken. Vaak is grenzen stellen een proces waarin je eerst je grenzen weer moet leren aanvoelen, vervolgens moet leren stellen en tot slot moet leren bewaken. Dat is geen simpel proces, het kost tijd en inspanning.

Je grenzen aanvoelen

De eerste vraag is natuurlijk waar je grens eigenlijk ligt. Want je kan je eigen grenzen niet beschermen als je niet weet waar ze liggen. Wat is een grens? Hoe weet je waar die ligt? En wanneer die bereikt is? Vaak gaat het bereiken of overschrijden van jouw persoonlijke grens gepaard met negatieve emoties. Denk aan boosheid, verdriet, somberheid, frustratie en angst. Hier kunnen ook vervelende gedachtes bij komen kijken, bijvoorbeeld over jezelf of de ander. Denk aan: “Waarom doet hij/zij nou zo?”, “Het ligt aan mij”, “Ik kan niet meer” en “Ik ben niet goed genoeg”. Als je grens overschreden wordt, kunnen ook lichamelijke klachten ontstaan, zoals hoofdpijn, aanhoudende moeheid, prikkelbaarheid, slaapproblemen, pijnklachten, maag- en darmklachten of op lange termijn zelfs ernstige klachten zoals chronische vermoeidheid, depressie of hartproblemen.

Voor sommige mensen is het nodig dat de grens een aantal keer overschreden wordt, voordat ze weten waar hun grens ligt. Om erachter te komen waardoor je grens overschreden wordt, is het nodig dat je je bewust wordt van wat je voelt als je grens overschreden wordt, en wat de mogelijke oorzaken zijn van het feit dat je grens bereikt is. Deze dingen opschrijven, of er met iemand over praten kan hierbij helpen. Probeer daarna ook te bedenken hoe je de volgende keer anders kunt reageren om een betere grenswachter te zijn. Hoe vaker je deze stappen doorloopt, hoe beter je voor jezelf duidelijk krijgt wat je wel en niet wilt.

Sommige mensen hebben hun grenzen zo vaak overschreden dat ze niet meer beseffen dat ze grenzen hebben. Ook die mensen kunnen veel baat hebben bij de bovengenoemde stappen. Zelfs als je je grenzen kwijt bent, is dat een manier om ze terug te vinden.

Nee zeggen mag altijd, ook als je al ja gezegd had.

Je grenzen stellen

Als je eenmaal je grenzen wat beter kan aanvoelen, kan je beginnen met ze aan te geven. Maar hoe zeg je: tot hier en niet verder? Dit kan je op twee manieren doen: vooraf en achteraf.

Vooraf grenzen stellen

Als je weet waar je grenzen liggen, kan je mensen hier vooraf over informeren. Als je dit niet gewend bent te doen, kan dit heel vreemd aanvoelen. Maar geloof me: mensen vinden het niet raar als je een grens stelt. Ze zijn het misschien niet van je gewend, maar wat dan nog?

 “Leren nee te zeggen zonder je schuldig te voelen is niets anders dan op een respectvolle manier zorg dragen voor jezelf.” – Bron onbekend

Je kan een grens stellen door:

  • Nee te zeggen (de aller belangrijkste!);
  • Anderen te vertellen wat je wel en niet fijn vindt;
  • Anderen te vertellen waar voor jou de grens ligt.

Achteraf grenzen stellen

Soms merk je pas dat je grens bereikt is als het al zover is. Dan is het zaak om alsnog je grenzen aan te geven om jezelf te beschermen. Dit kan je doen door:

  • Toch nee te zeggen tegen iets waar je al ja tegen gezegd had (dit is niet erg, dit is heel menselijk);
  • Duidelijk aan te geven dat je grens hier ligt en dat je niet wilt dat dat overheen gegaan wordt;
  • Gevolgen te verbinden aan grensoverschrijdend gedrag van de ander;
  • Weg te gaan uit de situatie.

Je grenzen bewaken

Het bewaken van grenzen is eigenlijk niets meer dan het steeds opnieuw aanvoelen en stellen van je grenzen. Dit is niet met één keer klaar, dit is een doorlopend proces, waarbij je regelmatig moet evalueren of je grenzen nog steeds hetzelfde zijn, en of je ze nog steeds voldoende stelt.

Nu is mijn vraag aan jou of jij wellicht recent over je grenzen heen bent gegaan.

Hoe voel je je? Wat doet dit met je, lichamelijk en mentaal?

Wat was er precies grensoverschrijdend? Wat droeg daar aan bij?

Is er iets dat je kan veranderen? Is er een keuze die je kan maken die beter is voor jou?Wat kan jou helpen om die keuze te maken? Waar zeg jij nee tegen?

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s