Duurzaam voor Dummies – Een Afvalvrije Badkamer

In Duurzaam voor Dummies zal ik elke keer kort een tip uitlichten om duurzamer te leven. Deze tips zijn laagdrempelig en makkelijk te realiseren. Ook kan je lezen hoe je met deze kleine aanpassingen een verschil maakt. Want het maakt niet uit hoe groot de stappen zijn die je maakt, of hoe snel je ze maakt, het gaat erom dat je ze maakt. Zodat we samen, stap voor stap, toe kunnen werken naar een groene, leefbare aarde. Doe je mee?

Vandaag wil ik het hebben over hoe je je badkamer zo afvalvrij mogelijk kan maken. We realiseren het ons wellicht niet, maar in onze badkamers en toiletten produceren we, net als in de keuken, ontzettend veel afval. Doe maar eens het prullenbakje van je badkamer open om te zien wat je zoal weggooit in een week. Reinigingsdoekjes, watjes, shampooflessen… noem ze maar op. Vandaag wil ik je een handje helpen om het afval in je badkamer te verminderen. Zodanig, dat je het prullenbakje in je badkamer niet meer nodig hebt. Scheelt ook weer ruimte.

Bamboe tandenborstels

Veruit de meeste tandenborstels worden gemaakt van plastic (hier een boeiend stuk over de geschiedenis van de plastic tandelborstel). Ik vertelde al eerder waarom het een goed idee is om met z’n allen minder plastic te gaan gebruiken (zoals hier en hier).

De meeste tandartsen adviseren om je tandenborstel elke drie maanden te vervangen.1,2 Als we dat braaf zouden doen, zouden we gemiddeld 328 tandenborstels verslijten tijdens onze levensduur (dat doet niemand, maar het gaat om het idee). Uitgaande van een gewicht van 15 gram per tandenborstel, is dit al een kleine 5 kilo plastic aan tandenborstels in een mensenleven. Dat is natuurlijk niets in vergelijking met de 31 kilo die we als Europeanen gemiddeld per persoon per jaar weggooien3, maar alle kleine beetjes helpen.

Er zijn nog geen perfecte alternatieven voor de plastic tandenborstels, maar een bamboe tandenborstel is al een stuk minder belastend, omdat alleen nog de borstelharen uit plastic bestaan. Je kan de borstelkop er dan afbreken en bij het restafval gooien, terwijl de bamboe stengel bij de compost kan.

Hier een paar voorbeelden van bedrijven die bamboe tandenborstels maken:

Tandpasta

Tandpasta is een lastig probleem, vind ik zelf. Praktisch alle tandpasta zit in een plastic verpakking die met de huidige methoden onmogelijk te recyclen4 is – en dus miljoenen jaren op deze planeet rond blijft zwerven. En dan hebben we het nog niet over de microplastics die in vele tandpasta’s verwerkt zitten (waarom, vraag ik me af) en die zo linea recta in het water terecht komen. Er zijn mensen die besluiten geen tandpasta meer te gebruiken, maar ik verwacht dat de meeste mensen die een enigszins geciviliseerd leven leiden, niet zonder tandpasta zouden willen. Ik heb eens goed gekeken naar de alternatieven (en er zelf ook al een hoop geprobeerd), en hoop dat ik je kan helpen om er één te vinden die bij jou past. En nog even wat goed nieuws: ik vond dit artikel over tandpasta bedrijven die proberen toe te werken naar recyclebare tubes, hoera!

Het eerste alternatief is zelf tandpasta maken. Het is heel simpel om zelf tandpasta te maken van baking soda (kijk of je baking soda kan vinden in een papieren zak of doos). Het is een kwestie van baking soda in een afsluitbaar potje doen en je tandpasta erin dopen als je wilt poetsen. Ik voeg zelf altijd een paar drupjes muntolie toe voor een lekkere frisse smaak. Leuk weetje: baking soda zit ook in veel natuurlijke tandpasta’s verwerkt. Mijn tandarts weet hiervan en in de vier jaar dat ik het nu gebruik heb ik nog geen nadelige effecten ondervonden van deze manier van poetsen. Maargoed, ik heb ook een mooi, sterk gebit. Wel raadde mijn tandarts me aan om fluoride bij te gebruiken, wat ik 80% van de tijd niet doe omdat ik het vergeet (bovendien zijn de voordelen van fluoride voor de tanden omstreden). En toch nog mooie tanden. Yes! Een nadeel van deze tandpasta vindt ik wel dat mijn vriend het (zonder pepermuntolie vooral) vindt stinken als ik met baking soda gepoetst heb.

Een ander alternatief is tandpasta in tabletvorm. Lush was zover ik weet één van de eerste die tandpasta in deze vorm uitbracht, maar tegenwoordig zijn natuurlijk meer bedrijven in deze groeiende markt gesprongen, zoals:

Meer weten? Deze blogpost van Sustainable Jungle vergelijkt allerlei zero-waste tandproducten tot in de details.

Wattenstaafjes en – schijfjes

Ik kwam tijdens mijn zoektocht naar de impact van plastic wattenstaafjes het volgende stuk uit een nieuwsartikel op de site van de Plastic Soup foundation, en ik vond het hier perfect samengevat: “Tot de meest gevonden soorten afval op kusten behoren stokjes van wattenstaafjes. Ze zijn gemaakt van het plastic polypropyleen. Wanneer ze door het toilet worden gespoeld, worden ze niet altijd tegengehouden door de roosters van de afvalwaterzuivering. Uiteindelijk komen ze in zee terecht.  In september 2016 maakten 6000 vrijwilligers 364 Britse stranden schoon. Gemiddeld werden 23,7 staafjes gevonden per 100 meter strand. De plastic wattenstaafjes staan daarmee op nummer 6 staan van de meest gevonden soorten strandafval. Lees hier het rapport over de Great British Beach Clean 2016. Ook in Nederland spoelen mensen wattenstaafjes door het toilet en worden de stokjes op walkanten en stranden teruggevonden.”5 Hier gaat het alleen over door het toilet gespoelde staafjes, maar ook degenen die bij het restafval terecht komen. Die komen namelijk ook vaak in zee terecht, doordat het wegwaait en in het water of het riool terecht komt. Of het blijft ongeveer eeuwig op aarde rondzwerven, wat natuurlijk ook geen prettig idee is.

Tot zover de impact van plastic, maar waarom zou je geen wattenschijfjes willen gebruiken? Daar zijn verschillende redenen voor. De eerste zou de simpele vraag zijn: waarom wergwerpartikelen gebruiken als je ook herbruikbare artikelen kan gebruiken. Wegwerpartikelen zijn namelijk bijna altijd schadelijker voor het milieu dan hergebruik. De tweede reden is dat ze van katoen gemaakt worden. Het verbouwen van katoen vergt erg veel water en niet-biologisch katoen wordt veelal met een ongelofelijke hoeveelheden pesticiden bespoten, waardoor de biodiversiteit in gevaar wordt gebracht6,7,8 (bekijk hier een artikel van milieu centraal over de milieu-impact van verschillende materialen). Verder worden wattenschijfjes veelal gebleekt met allerlei chemische stoffen, bevatten ze vaak plastic en zitten ze in verpakkingen. Daar komt bij dat je, als je bijvoorbeeld make-up draagt, heel erg veel wattenschijfjes gebruikt per jaar. Al gebruik je er maar één per dag, dan zijn dat al zo’n zes pakken per jaar.

Wat zijn de alternatieven? Wat wattenstaafjes betreft: je kan prima zonder. Gebruik je vinger of een wasbaar zakdoekje om je oor schoon te maken. Als je echt graag wattenstaafjes gebruikt, kies dan voor een alternatief met een papieren of houten stokje. En hopelijk wordt het verbod op plastic wattenstaafjes doorgezet en zijn binnenkort alle wattenstaafjes duurzaam. Hoera voor de aarde!

Wat watjes betreft, ik gebruik al jaren wasbare wattenschijfjes en dat bevalt me heel erg goed. Ze zijn er in allerlei leuke kleuren en je kan ze zelfs zelf naaien als dat in je vermogen ligt. Je kan ze vaker dan één keer gebruiken (voor- en achterkant, soms nog links en rechts) en aan het eind van de week met de handdoeken meewassen op 60 graden. Ik doe ze zelf altijd in een apart netje zodat ze niet verdwalen tussen de rest van het wasgoed. Een aantal merken die momenteel op de markt zijn:

Scheren

Een andere manier om enorme hoeveelheden afval te besparen, is het kopen van een scheermes dat een leven lang meegaat. Het krabbertje of de safety razor is zo’n soort mes. Als je gewend bent om wegwerpmesjes te gebruiken, die gemiddeld zo’n vijf tot zeven keer meegaan, is dit een enorme eyeopener. Het bespaart je bergen geld (want scheermesjes zijn duur!), deze blog schat de uitgave van mesjes op zo’n honderd euro per persoon per jaar. Een gemiddelde safety razor kost 40 euro. Bij de safety razor hoef je alleen het mesje zelf te vervangen, en de roestvrijstalen kop en handvat gaan levenslang mee. Ik heb mijn safety razor inmiddels al vier jaar en ben er nog steeds heel content mee. Mijn ervaring is dat het mesje maar eens in de paar maanden vervangen hoeft te worden, aangezien het lang scherp blijft en je beide kanten van het mes kan gebruiken om te scheren. Een doosje met 10 mesjes kost gemiddeld drie euro. Dat is dus eenmalig veertig euro en daarna 1 euro per jaar. Koopje, toch?

Het resultaat is ook ontzettend goed: ik heb nog nooit een scherper mes gebruikt. In plaats van scheerschuim kan je gewoon een blok zeep gebruiken, wat olie of water. In mijn ervaring werken ze alle drie heel goed. Als je klaar bent met je mesje, spoel je het af en schudt je het even, waarna je het te drogen kan leggen. Om het echt goed schoon te maken kan je de kop er af draaien en het mesje direct afspoelen. Een klusje dat in een halve minuut gepiept is. Bovendien bespaar je dan zo’n veertien moeilijk recyclebare plastic scheermesjes per jaar, en als dat geen goede reden is om over te stappen, weet ik het ook niet meer.

Make-up reinigingsdoekjes

Als je gewend bent om je make-up te verwijderen met een speciaal make-up verwijderingsdoekje, zal het even wennen zijn om het op een andere – simpele – manier eraf te halen. Want het enige dat je nodig hebt voor een afvalvrij alternatief is een herbruikbaar watje (zie boven) en wat olie. Ik gebruik het liefst kokosolie, omdat die het grootste deel van het jaar stevig is en daarom makkelijk op te scheppen is met mijn watje. Maar waarom zou je eigenlijk make-updoekjes proberen te vermijden?

De reden is simpel. Veel reinigingsdoekjes bevatten plastic, waardoor ze niet afgebroken kunnen worden in de natuur. Deze microplastics komen vervolgens in onze oceanen terecht, waar ze het water vervuilen. Deze microplastics zijn niet te verwijderen uit het milieu, en blijven dus altijd op aarde.9

Shampoo en zeep

Over shampoo- en douchegelflessen kan ik hetzelfde verhaal vertellen als over tandpastatubes. Dit ga ik niet doen, want ik wil niet in herhaling vallen. Dus ik ga meteen over op de alternatieven.

De oplossing is: een ouderwets stuk zeep. Ik kies het liefste een soort die verpakt wordt in papier en vrij is van palmolie. Zelfs ben ik groot fan van Werfzeep, dat wordt in Utrecht met de hand gemaakt en is helemaal biologisch. Met een stuk zeep doe ik vervolgens een aantal maanden. Zie voor meer info over waarom ik zeep zo geweldig vind ook mijn blogpost, helemaal gewijd aan zeep. Maar hoe vervang je dan je shampoo? Mijn haar wassen met gewone zeep was bij mij geen succes, ik kreeg er vet en pluizig haar van. Ik hoor ook veel goede verhalen, maar ik denk dat dit erg afhankelijk is van je type haar. Er zijn gelukkig tegenwoordig heel veel losse shampoo- en conditionerzepen te krijgen die veel beter geschikt zijn voor je haren. Denk aan de volgende:

Menstruatie

Voor de dames onder ons is er vaak een klein prullenbakje dat zich maandelijks vult met katoenproducten voor eenmalig gebruik, dat vaak tweemaal verpakt zit in plastic. Hiervoor geldt hetzelfde als voor de wattenschijfjes. Bovendien zijn ook menstruatieproducten vaak met chloor gebleekt, waardoor de chloor echt in het lichaam komt. Ik vraag me af wat hier de gezondheidsgevolgen van zijn.

Milieucentraal schat het aantal tampons en maandverband dat een vrouw in haar leven gebruikt op 10.000 stuks10. Dat is nogal wat! Stel dat je deze afvalstroom zou kunnen verminderen, dan zou dat enorm schelen.

En dat kan! Er zijn meerdere geniale uitvindingen gedaan om onze menstruatie duurzamer en gezonder te maken. Er zijn eigenlijk drie opties.

1. De cup: Een menstruatiecup is een klein opvangbekertje, gemaakt van medische siliconen, dat ingebracht wordt in de vagina en daar het bloed opvangt. Het fijne aan de cup is niet alleen dat je geen gedoe hebt met touwtjes, maar dat je hem ook maar eens in de twaalf uur hoeft te legen. Ik doe het meestal voor en na mijn werk, en dan vaak nog even voordat ik ga slapen. Het nadeel aan een cup is, is dat het inbrengen en verwijderen even oefenen is en dat het even zoeken is voordat je er eentje gevonden hebt die goed bij jouw lichaam past. De voordelen zijn dat hij zo’n dertig jaar meegaat, duurzaam en gezond is en dat je er niets van ziet. Tussendoor spoel je je cup even af onder de kraan en aan het einde van je menstruatie kook je hem uit om bacteriën te doden, of vaker als je wilt. Meer is het niet. In dit artikel van Zaailingen wordt helder uitgelegd waar je op kan letten als je een cup gaat aanschaffen. Hier weer mijn lijstje met adresjes waar een cup kan kopen.

2. Wasbaar maandverband: Als je altijd meer van de maandverbanden dan van de tampons bent geweest, of naast je cup voor de heftige dagen nog wat extra bescherming nodig hebt, zijn wasbare maandverbanden of inlegkruisjes een goede optie. Sommige van deze maandverbanden worden gemaakt van katoen met aan de onderkant een zogenaamd “PUL-laagje” (Polyurethane Laminate), een soort plastic dat ook in sportkleding zit en zorgt dat het maandverband aan de onderzijde waterdicht is11. Ik ben hier persoonlijk geen grote fan van, maar het zorgt wel voor dat de maandverbanden en inlegkruisjes doorlek-proof zijn en ondanks het plastic (dat overigens ook in gewone maandverbanden zit), zijn ze toch een stuk milieuvriendelijker dan wegwerpproducten10. Mocht je dat plastic laagje niet zien zitten, ik zal onderstaand aangeven welke merken ook PUL-vrije maandverbanden verkopen.

3. Menstruatieondergoed: Ik heb eerlijk gezegd geen ervaring met dit soort ondergoed; ik gebruik zelf de cup en draag de eerste twee dagen een wasbaar maandverbandje voor de zekerheid. Aangezien ik zo veel positieve verhalen over menstruatieondergoed hoor, wil ik het wel noemen. Een menstruatiebroekje is eigenlijk een gewone onderbroek waar dezelfde materialen als bij wasbaar maandverband in verwerkt zitten (dus katoen of fleece en PUL). Lees dit artikel om je te helpen kiezen welk ondergoed goed bij je past.

4. Menstruatiespons: Say what?! Ik was vrolijk deze blog aan het typen toen ik de menstruatie zeespons tegen kwam. Dat moest ik natuurlijk even melden. Ik heb ook hier geen ervaring mee, maar als je avontuurlijk bent aangelegd is dit geheel natuurlijke, wasbare alternatief natuurlijk wel heel interessant!

Wc papier

Wc papier is altijd een lastig thema. Het voelt voor mij zo tegenstrijdig dat we dagelijks weet-ik-hoeveel kilo aan papier door het toilet spoelen met zijn allen terwijl iedereen dubbelzijdig zit te printen. Ik weet het, we moeten ergens beginnen, maar ik vraag me af waarom we hier nog bomen voor omhakken. Een Nederlander gebruikt gemiddeld 2200 wc-rollen in zijn leven12. Het is bijna onmogelijk om uit te rekenen hoeveel bomen dat zijn op een mensenleven, maar stel dat je ál die bomen kan besparen door gerecycled toiletpapier te gebruiken? Recyclen kost ook energie en water, net als de productie van gewoon toiletpapier, maar op z’n minst scheelt het weer een aantal bomen. Bijna elke supermarkt heeft wel een eigen merk gerecycled toiletpapier. Mocht je dat niet kunnen vinden, dan kan je de volgende merken zoeken:

Dat was het voor vandaag!

Ken jij nog meer bedrijven die bezig zijn met het ontwikkelen van duurzame alternatieven voor in de badkamer of heb je zelf zo’n bedrijf? Laat het me weten in de reactiesectie of stuur me een mail op fulltimerabbit@gmail.com, dan voeg ik ze toe aan dit artikel!

Bronnen

1) Dental Clinics (2014). Tijd voor een nieuwe tandenborstel? Verkregen op 7 mei 2020 van https://www.dentalclinics.nl/nieuws/tijd-voor-een-nieuwe-tandenborstel/

2) Tandarts Verhoeven. Hoe vaak kunt u nu het beste ECHT uw tandenborstel vervangen? Verkregen op 7 mei 2020 van https://www.tandartsverhoeven.nl/blogs/hoe-vaak-kunt-u-nu-het-beste-echt-uw-tandenborstel-vervangen/

3) Plastic Soup Foundation. PLASTICCIJFERS. Verkregen op 7 mei 2020 van https://www.plasticsoupfoundation.org/plastic-probleem/feiten-en-cijfers/plasticcijfers/

4) Kunstof en Rubber (2019). Tandpasta uit recyclebare tubes. Verkregen op 9 mei 2020 van https://www.kunststofenrubber.nl/nieuws/id5845-tandpasta-uit-recyclebare-tubes.html

5) Plastic Soup Foundation (2017). Johnson & Johnson: “Plastic wattenstaafjes milieuprobleem”. Verkregen op 9 mei 2020 van https://www.plasticsoupfoundation.org/2017/02/johnson-johnson-plastic-wattenstaafjes-milieuprobleem/

6) OneWorld (2014). De waterverslinder onder de textielsoorten. Verkregen op 9 mei 2020 van https://www.oneworld.nl/lezen/klimaat/de-waterverslinder-onder-de-textielsoorten/

7) Triodos bank (2018). Waarom katoen zo lastig biologisch te krijgen is. Verkregen op 9 mei 2020 van https://dekleurvangeld.nl/waarom-katoen-zo-lastig-biologisch-krijgen-is/

8) MilieuCentraal. Kledingstoffen en milieu. Verkregen op 9 mei van https://www.milieucentraal.nl/bewust-winkelen/love-your-clothes/de-impact-van-kleding/kledingstoffen-en-milieu/

9) Plastic Soup Foundation. Fragmentatie. Verkregen op 13 juni 2020 van https://www.plasticsoupfoundation.org/plastic-probleem/plastic-milieu/fragmentatie/

10) Milieucentraal. Maandverband, tampons en menstruatiecups. https://www.milieucentraal.nl/bewust-winkelen/spullen-en-diensten/maandverband-en-tampons/

11) EcoFemme. Isn’t the leakproof layer (pul) made out of plastic? Verkregen op 23 juni 2020 van https://ecofemme.org/faq-items/isnt-leakproof-layer-pul-made-plastic/

12) Foodlog. Nederlander gebruikt gemiddeld 2.200 rollen toiletpapier. Verkregen op 23 juni 2020 van https://www.foodlog.nl/artikel/nederlander-gebruikt-gemiddeld-2.200-rollen-toiletpapier

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s